Haftal─▒k G├╝nl├╝k

Anhedoni Nedir? Anhedoniden Kurtulma Yollar─▒ Nelerdir?

Epik├╝rc├╝ bir yakla┼č─▒mdan hareket edersek, mutlu bir hayat i├žin zevke muhta├ž oldu─čumuzu s├Âyleyebiliriz. Ancak Anhedoni denen bir rahats─▒zl─▒─č─▒ olanlar i├žin

di─čer insanlar─▒n deneyimleyebilece─či hislerdir. Kesin bir ifadeyle, anhedoniÔÇÖyi fiziksel yak─▒nl─▒k arzusunun yitimine yol a├žan bir duygusal vahamet tabiriyle tan─▒mlayabiliriz.

Anhedoni Ne Demek?

Sosyal durumlara ayak uydurmadaki g├╝├žl├╝k veya tamamen geri ├žekilme hissi bir anhedonidir. Bir hastal─▒ktan ├žok bir semptom olarak d├╝┼č├╝n├╝rsek, etkiler, mutlu ya┼čama yetene─činin ├Âtesine uzanan ├ž─▒kar─▒mlarla zay─▒flat─▒c─▒ olabilir.

Anhedoni, depresyon, ┼čizofreni ve di─čer baz─▒ ak─▒lsal bozukluklar─▒n temel bir klinik ├Âzelli─čidir. Anhedonik bir futbol taraftar─▒, tak─▒m─▒ kazand─▒─č─▒nda heyecanlanmaz. Anhedonik bir araba sevdal─▒s─▒ gen├ž, s─▒nav─▒ ge├žip ehliyetini cebine koymaktan zevk almaz. Anhedonia terimi Yunanca a- (olmadan) hedone (zevk, haz) kelimesinden t├╝remi┼čtir.

Anhedoni Belirtileri

Zevk hissetmekteki yetersizlik olan Anhedonia, di─čer ak─▒l sa─čl─▒─č─▒ bozukluklar─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra depresyonun yayg─▒n bir belirtisidir. Zevkin nas─▒l hissettirdi─čini idrak eden insanlar, hayatta baz─▒ ┼čeylerin onlar─▒ mutlu etmesini beklerler. Belki bisiklete binmekten, okyanusun seslerini dinlemekten ya da birinin elini tutmaktan ho┼član─▒yorsunuzdur. Ancak baz─▒ insanlar, enerjimizi y├╝kselten ve bizi mutlulu─ča sevk eden aktivitelere ne┼če duyma yetene─čini kaybeder. Onlar─▒ bir zamanlar ne┼čelendiren ┼čeyler art─▒k e─členceli ya da zevkli de─čilse bu bir anhedonidir.

AnhedoniaÔÇÖy─▒ Anlamak: Zevk Nedir?

Zevk, en temel prensiplerine indirgersek bizi bir uyar─▒c─▒ aramaya iten hislerimizdir. Beynimizin zevk alma mahareti, bizi sosyal gruplara ba─člayan ve avantajl─▒ tav─▒rlar─▒ peki┼čtirmemize yard─▒m eden ├Ânemli bir kontrol mekanizmas─▒ olarak hizmet eder. Avustralya uyu┼čturucu ve alkol ara┼čt─▒rma merkezi Turning PointÔÇśten Joshua Garfield hazz─▒ iki t├╝re ay─▒r─▒r:

Joshua GarfieldÔÇÖa kulak vermeye devam edelim:

Diyelim ki bir arkada┼č─▒n─▒zla yeme─če ├ža─čr─▒ld─▒─č─▒n─▒z─▒ zihnimizde canland─▒ral─▒m ve en sevdi─činiz yiyece─čin ak┼čamki men├╝de olaca─č─▒n─▒ ├Â─črendiniz. Bu haberi duydu─čunuzda beklenti odakl─▒ bir zevk ya┼čars─▒n─▒z. Yemek ger├žekten lezizse yemek s─▒ras─▒nda ve hemen sonras─▒nda t├╝ketim zevki ya┼čars─▒n─▒z. Ancak Garfield, her iki etmenin de ├Â─črenme becerimizde velut bir rol oynad─▒─č─▒n─▒ s├Âyl├╝yor: ┬á

B├╝y├╝k bir ├Âng├Âr├╝sel zevk hissettiniz, fakat o zaman bekledi─činiz ┼čey yetersiz kal─▒rsa ne mi olur? Hedefin de─čerini yeniden de─čerlendirmenize yard─▒mc─▒ olan bir tahmin yan─▒lg─▒s─▒/hatas─▒ i├žine d├╝┼čersiniz.

İlginizi Çekebilir:Sevimli Saldırganlık Nedir?

Hazza dair bulgular─▒n─▒ netle┼čtiren Garfield zevke ┼čiddetli bir i├žtimai g├╝├ž atfeder. Yine de EpikurosÔÇÖla zevkin her se├žimin ve her tiksintinin ba┼člang─▒c─▒ olmas─▒yla hemfikirdir. Dolay─▒s─▒yla, haz hissetmekteki yetersizlik, as─▒k suratl─▒ veya bo┼č bir varolu┼čtan daha fazlas─▒d─▒r. ─░├žtimai olarak ├Â─črenme ve etkile┼čim kurma maharetimizin ├Ân├╝nde g├╝rb├╝z bir engeldir.

Anhedoni Nedenleri

Zevk deneyimimiz, kortiko-ventral bazal gangliya (BG) denen beynimizin gemlerinden vuku bulan bir devre i├žindeki n├Ârokimyan─▒n ├╝r├╝n├╝d├╝r. Beynin medial prefrontal korteks (mPFC) ad─▒ verilen bir b├Âl├╝m├╝, zevkli eylemlerde bir trafik polisi g├Ârevi g├Âr├╝r. Striatum b├Âl├╝m├╝nde emsalsiz dopamin ├Âzde─činin artmas─▒na izin verir ve ho┼č bir his uyand─▒r─▒r.

Stanford ├ťniversitesi sinirbilimcileri taraf─▒ndan 2016 y─▒l─▒nda yay─▒nlanan ara┼čt─▒rma, mPFCÔÇÖdeki d├╝┼č├╝k aktivitenin anhedoniden sorumlusu oldu─čunu destekledi. Uzmanlar bu minimal aktivitenin tecellisinin m├╝sebbibi olarak ─▒rsi sebeplerin tesiri hususunda uzla┼č─▒yorlar. Ancak baz─▒ durumlarda

beynimizin ├Âd├╝llere arac─▒l─▒k etme yetene─čini de etkileyebilir.

Anhedoni T├╝rleri

Sar─▒lman─▒n ├žekicili─čini kaybetmesi ve afaki bir durumun i├žine g├Ât├╝rmesi bedensel anhedoni ni┼čanesidir. Ve sevdi─činiz bir yiyece─čin tad─▒ k─▒ymetsiz oldu─čunda veya cinsel birlikteli─čin tahayy├╝l├╝ dahi tats─▒zsa anhedoninin pen├žesindesinizdir.

Cinsel Anhedoni

Zevkle ayr─▒┼čan orgazmik bozukluk olarak bilinen cinsel anhedoni, bir bireyin bir orgazmdan zevk alamad─▒─č─▒ bir durumdur.┬á Hipoaktif cinsel istek bozuklu─čunun bir ├že┼čidi oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lmektedir. Bu patojenik sendromu ta┼č─▒yanlar, orgazm─▒n fiziksel etkilerini hissederler ancak ya s─▒n─▒rl─▒ ya da hi├ž haz almazlar.

Anhedoni Ya┼čayanlar: Bu Bir Semptom mu Hastal─▒k M─▒?

Peki anhedoni ├Âz bir patojenik illet mi yoksa muhtelif ko┼čullar─▒n bir ├Âzelli─či mi? Garfield, bu soruyu birincil bir durum de─čil, bir semptom diye yan─▒tl─▒yor.

Psikologlar depresyon, ┼čizofreni, baz─▒ ki┼čilik marazlar─▒, ptsd ve madde kullan─▒m─▒ gibi durumlar─▒ te┼čhis ederken anhedoniÔÇÖden yararlan─▒rlar. Anhedoni, genelde ba┼čl─▒ ba┼č─▒na bir hastal─▒k telakki edilmedi─či i├žin hastal─▒─ča g├Âre sa─čalt─▒m yap─▒l─▒r. E─čer nedeni depresyonsa, doktor ki┼čisel terapi, ila├ž tedavisi veya a┼č─▒r─▒ durumlarda elektrokonv├╝lsif tedavi ├Ânerir.

GarfieldÔÇÖa g├Âre genetik veya erken ya┼čam stresi, baz─▒ insanlar─▒ anhedoni ile ba─člant─▒l─▒ ko┼čullara kar┼č─▒ genellikle daha savunmas─▒z hale getirir. Garfield, ba─č─▒ml─▒l─▒k yapan maddelerin s─▒k kullan─▒m─▒n─▒n anhedoniye neden oldu─čuna dair olduk├ža iyi kan─▒tlar var diyor. Bunun bir feedback burgac─▒na yol a├žabilece─či varsayan Garfield, kan─▒tlar─▒n─▒n kar─▒┼č─▒k ve tutars─▒z oldu─čunu s├Âyl├╝yor. Garfield, Ayr─▒ca anhedoninin ba─č─▒ml─▒l─▒ktan ├Ânce gelece─čini ve insanlar─▒n ba─č─▒ml─▒l─▒k geli┼čtirmelerini zorla┼čt─▒racaklar─▒na dair hipotez var diyor.

Fecaat vak─▒alar─▒n nedeni say─▒labilecek bu durum komplike bir s├╝re├žtir. Ancak hipotetik 300 milyon kadar insanda bu patojeninin ivmelendi─čini g├Âr├╝yoruz. Dolay─▒s─▒yla baz─▒ insanlar─▒n neden zevk almad─▒klar─▒n─▒ daha iyi idrak etmemizin zaman─▒ ├žoktan geldi.

Anhedoni Nedir Nas─▒l Tedavi Edilir?

En velut anhedonia tedavisini do─čru tan─▒ koyma s├╝reci ba┼člat─▒r. Anhedoniden emin olmak i├žin doktorunuz ve terapistinizle birlikte hareket edin. Doktorunuz, enerji kayb─▒na ve ilgiye katk─▒da bulunabilecek tiroid bozukluklar─▒ gibi ┼čeyleri test edebilir. Doktorunuz ayn─▒ zamanda ak─▒l sa─čl─▒─č─▒ sorunlar─▒n─▒n tetikleyip tetiklemedi─čini belirlemek i├žin birtak─▒m kontroller yapacakt─▒r.

Bu fakt├Ârlerden herhangi biri anhedoni i├žin bir neden olursa, o zaman altta yatan sorun i├žin uygun tedaviyi aramal─▒s─▒n─▒z. Ba┼čka bir deyi┼čle, maj├Âr depresyon veya ┼čizofreniniz varsa, bu ko┼čullar─▒ tedavi etmek i├žin profesyonellerle ├žal─▒┼č─▒n. Anhedonia sa─čalt─▒m─▒ ise genel tedavi plan─▒n─▒n bir uzant─▒s─▒ olacakt─▒r.

Anhedoni Tedavisi

Ekseriyetle depresyon sa─čalt─▒m yollar─▒ anhedoni terapisinde de m├╝him bir y├Ântemdir. Anhedoni hastalar─▒ ila├ž tedavisi ile fark─▒ndal─▒k prati─či yapabilir ve do─čru beslenme s├╝reci ve uyku d├╝zenini de kontrol etmelidir.

Peki ya altta yatan bir sorununuz yoksa AnhedoniÔÇÖyi nas─▒l tedavi edebilirsiniz? Konu┼čma terapisi, hayat─▒n─▒zdaki ne┼čeyi geri kazanman─▒n bir yoludur. Ayr─▒ca terapistiniz konu┼čma terapisini CBT, somatik i┼člem ve di─čer tedavi se├ženekleriyle birle┼čtirebilir.

├ľrne─čin, fiziksel anhedoniniz varsa, konu┼čma terapisine ek olarak somatik (v├╝cut temelli) tedavileri deneyin. Bu metotla dokunma hazz─▒n─▒ ve di─čer fiziksel hislerinizi yeniden zirveye ula┼čt─▒rabilirsiniz.

Konu┼čma odakl─▒ tedavi, olup bitenlerin k├Âkenine inmenize de yard─▒mc─▒ bir metottur. Belki de kendinizi donmu┼č hissetmenize neden olan i┼členmemi┼č bir travman─▒z var. Bu durum ba┼čkalar─▒yla ba─člant─▒ kurma konusunda ilgisiz kalman─▒z─▒n m├╝sebbibi olabilir mi? Di─čer yandan travma tedavisi de anhedonia tedavisi olarak sorunu giderme imkan─▒na sahiptir.

Anhedoni nedenini bildi─činizde konu┼čma terapisi di─čer tedaviyle birlikte ├žal─▒┼č─▒r. ├ľrne─čin bir├žok insan b├╝y├╝k bir hastal─▒k te┼čhisinin ard─▒ndan anhedoni ya┼čar. Bu zor haberin ├╝stesinden gelme ile yap─▒lan sava┼čta anhedoniye tutulabilirsiniz. Hastal─▒─č─▒ tedavi etmek i├žin t─▒p doktorunuzla birlikte ├žal─▒┼č─▒rken bile, duygular─▒n─▒z─▒ i┼člemenize yard─▒mc─▒ olmas─▒ i├žin konu┼čma terapisinden yararlanabilirsiniz. Bunu yaparken, anhedoni semptomlar─▒n─▒ giderir ve yeniden zevk, ne┼če ve heyecan hissetmenin yollar─▒n─▒ bulursunuz.

İlginizi Çekebilir:Münzevi Hayat Bunalımı:Hikikomori

Anhedoni Tedavisinde Kullan─▒lan ─░la├žlar

Ara┼čt─▒rmalar baz─▒ antidepresanlar─▒n (├Ârne─čin, SSRIÔÇÖlar), baz─▒ deneklerde fenotipik olarak anhedoni ile ├Ârt├╝┼čen MDBÔÇÖde duygusal k├Ârelmeyi tedavi etmeye yard─▒mc─▒ oldu─čunu g├Âstermi┼čtir. vortioksetinin MDDÔÇÖde anhedoni i├žin de etkili bir tedavi olabilece─čini g├Âstermektedir. Bulgulara g├Âre vortioksetin anhedoni i├žin de etkili bir sa─čalt─▒m y├Ântemi olabilir.

CavanaghÔÇÖ─▒n ara┼čt─▒rmas─▒, fluoksetinin RewP yan─▒t─▒n─▒ art─▒rd─▒─č─▒n─▒, b├Âylece anhedoniyi azaltt─▒─č─▒n─▒ ve depresyonu hafifletti─čini g├Âstermeyi ama├žlar. Bu durumun tedavisinde dopamin agonistleri, oksitosin, fosfodiesteraz tip 5 inhibit├Ârleri ve yohimbin gibi ila├žlar─▒ da ├Ârnek olarak verebiliriz. Bilgi olmas─▒ a├ž─▒s─▒ndan bu ila├ž isimlerinden bahsettik. doktorunuzla g├Âr├╝┼čmeden asla hi├žbir ilac─▒ denemeyin ve kullanmay─▒n.

Exit mobile version