Dunning Kruger Sendromu Nedir Belirtileri Nelerdir?

verywellmind

Genellikle bilgi sahibi olmadığımız konularda yorum yapmaktan kaçınırız. Çünkü bilgi eksikliği, yapılacak yorumların sağlıksız olabileceğine işarettir. Durumu tersine çevirip bir konu hakkında bilgi sahibi olmadan yorum yapıyor olsaydık, yanlışlanmaya fazlasıyla açık olurduk. Fakat bu bilince sahip olmayan insanlar da var; her konuda doğru bildiğini düşünen ve her şeyi en çok kendisinin bildiğini sanan… İşte bu insanlar bir sendromun etkisi altındalar. Dunning Kruger sendromu nedir?

Literatüre Dunning Kruger Etkisi olarak geçen bu sendrom, insanların gerçekte olduklarından daha akıllı ve daha yetenekli olduklarına inandıkları bilişsel bir önyargıdır. Dunning Kruger etkisine göre, düşük yetenekli insanlar kendi yetersizliklerini tanımak için gerekli becerilere sahip değildir. Zayıf kişisel farkındalık ve düşük bilişsel yetenekler, insanların kendilerini abartmalarına neden olmaktadır.

Bu terimi literatüre kazandıranlar, David Dunning ve Justin Kruger isimli iki psikolog. David Dunning ve Justin Kruger tarafından konulan bu tanı, deneylerle test edilmiş ve 2000 yılında ikiliye Nobel kazandırmış.

Dunning Kruger Sendromu: Cahil Cesareti

İki araştırmacı, cahil cesareti olarak da bilinen bu bilişsel önyargıyı tanımlamak için farklı deneyler yapmış. Örneğin bunlardan biri sınav deneyi… Araştırmacılar, Cornell Üniversitesi öğrencilerini normal bir yazılı sınava sokmuş ve sınavdan hemen sonra öğrencilere “Sınav Nasıl Geçti” sorusunu sormuş.

Soruların % 10’ununa bile doğru cevap veremeyen öğrenciler, sınavlarının iyi geçtiğini belirtmiş ve sorulara % 60 oranında doğru cevap verdiklerini düşündüklerini söylemiş. Diğer yandan sorulara % 90 oranında doğru cevap veren öğrenciler ise alçakgönüllü davranarak doğru cevap oranlarının % 70’lerde olduğunu tahmin ettiklerini ifade etmiş.

dunning kruger sendromu

Araştırmacılara göre bu basit deney bize şu sonucu veriyor: “Yetersiz insanlar, kendi işlerinin kalitesini doğru bir şekilde değerlendiremez. Kendi bilgi ve yeteneklerini abartırlar ve performanslarının zayıflığını görmezden gelirler. Sınav deneyinde başarısız puan alan öğrencilerin daha yüksek puan almayı hak ettiklerini düşünmelerinin nedeni bu.”

İlginizi Çekebilir: Sevimli Saldırganlık Nedir?

Bir başka deneyde ise araştırmacılar 65 katılımcıya farklı şakaların ne kadar komik olduğunu değerlendirmelerini istemiş. Katılımcılardan bazıları, insanların hangi şakaları beğeneceklerini tahmin etme konusunda başarısız olmuş. Ancak aynı katılımcılar, mizaha son derece hakim bireyler olduklarını iddia etmiş.

David Dunning ve Justin Kruger, yaptıkları bir başka deneyde ise katılımcılara politika, fizik, biyoloji ve coğrafya gibi konularda tamamen uydurma terimlerden bahsetmişler. Katılımcıların % 90’u gerçek olmayan uydurma terimler hakkında bilgi sahibi olduklarını belirtmiş.

Dunning Kruger Etkisinin Nedeni

Araştırmacılar, deney ve araştırmalarını tamamladıktan sonra birtakım bulgulara ulaşmışlar. Ulaştıkları bu bulgular, aynı zamanda Dunning Kruger sendromu olarak adlandırılan bilişsel önyargının nedenleri olarak kabul ediliyor.

  • Yetersiz bireyler, hangi bilgiye sahip olduklarını bilemezler. Bu bireyler, başkalarının sahip olduğu bilgi ve becerinin kapasitesini de anlayamazlar.
  • Her şeyin en iyisini kendilerinin bildiğini düşünürler ve kendilerinden daha iyi bilenleri aşağılama ihtiyacı hissederler.
  • Dunning Kruger etkisi altında olanlar, kendi becerilerini her zaman abartma eğilimindedir.
  • Bir konu hakkında hiçbir fikre sahip olmasalar da o konuyla ilgili abartılmış ve sahte tecrübelerini paylaşmayı severler. 

Yukarıdaki maddeler hem Dunning Kruger etkisinin nedenleri hem de bu etki altında gösterilen insan davranışlarının özeti. İnsanlar, bazen kendilerini sınırlı ve öznel bir bakış açısıyla değerlendirebilir. Bu yalıtılmış perspektiften bakıldığında yetenekli, bilgili ve diğer kişilere göre üstün görünürler. Bu nedenle insanlar, kendi yeteneklerini daha gerçekçi kılabilmek için mücadele ederler.

Dunning Kruger Sendromundan Kimler Etkilenir?

Araştırmacılar herkesin bu sendromun etkisi altında kalabileceğini söylüyor. Ne kadar bilgili ve tecrübeli olursak olalım, mutlaka bilgisiz ve yetersiz olduğumuz alanlar olacaktır. Birçok konuda bilgili ve uzman olabiliriz ancak bu olumlu özellik her konuda uzman olduğumuz anlamına gelmez. Bazen küçük bir bilgi bile aşırı güvene yol açabilir. Önemsiz sayılabilecek bir bilgi, hepimizi konunun tamamına hakim olma düşüncesine sevk edebilir.

Dunning Kruger Sendromundan Korunmak İçin Ne Yapmalı?

David Dunning ve Justin Kruger,  bu sendromdan korunmak için yapılması gerekenleri şu şekilde özetliyor:

  • Öğrenmeye Devam Edin: Bir konuda yeteri kadar bilgi sahibi olduğunuzu düşünmeyin. O konuyu derinlemesine araştırmaya devam edin. Bir konu hakkında detaylı bilgi sahibi olduktan sonra ne kadar daha öğreneceğinizi anlama olasılığınız daha yüksektir.
  • Eleştiriye Açık Olun: Başkalarının sizi nasıl algıladığını öğrenin. Bunun için de eleştirilere açık ve hazırlıklı olun. İnsanların sizi eleştirmelerini isteyin. Yapıcı eleştiriler ile farkındalığınızı arttırabilirsiniz.
  • Soru Sormayı İhmal Etmeyin: Bir şeyi ne kadar iyi biliyorsanız bilin, başkalarının fikirlerini öğrenmeye özen gösterin. Soru sormaktan kaçınmayın ve kendi fikirlerinizin doğruluğunu veya uygunluğunu analiz edin.

Dunning Kruger etkisi, insanların hayatını etkileyen önemli bilişsel önyargılardan yalnızca biri. Algılamada yanlılık eğilimi olarak tanımlanan bu fenomenin herkesi etkisi altına alabileceğini unutmamak gerekir. Psikolojik yanlılığa neden olan sebepleri tespit etme başarısını gösteren herkes, Dunning Kruger etkisi altına girmekten kolayca kurtulabilir.

Kaynak

İlginizi Çekebilir: Mona Lisa Yalan Mı Söylüyor?

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*