Yaşam

Sirkadiyen Ritim Nedir? Sirkadyen Ritmi Hakkında

Ne zaman uyuyacaksınız ve ne zaman uyanacaksınız? Karnınız ne zaman acıkacak? Tüm bu suallerin cevabı sirkadiyen ritim adıyla ifade edilen döngüsel süreçte yatar. Sirkadiyen ritim, gün içindeki biyolojik programınızı tayin eden bir prosestir. Circa kelimesinden türeyen bu ritim, beynin arka planında 24 saat çalışan bir iç saattir.

Sirkadiyen Ritim Nedir?

Sirkadiyen dizemler, beynin hipotalamus bölgesinde bulunan suprachiasmatic nükleus diye tanımlanan bir grup nöron olan bir ana saat aracılığıyla yönlendirilir. Bu ana saat, çevreden gelen ipuçlarını vücut için direktiflere çevirir. Örneğin, gözlerdeki reseptörler karanlığı algılar ve bu sinyali suprachiasmatik çekirdeğe iletir, bu da uykunun baş sorumlusu olma vazifesini üstlenen hormon melatonin üretimini uyarır.

Hayatın devamını sürdüren bu dizemler fiziksel, zihinsel ve davranışsal değişiklik yaratır; bir organizmanın ortamında öncelikle ışık ve zulmet ile tepkimeye girerler. Beynimiz bulunduğumuz mekansal düzleme göre sinyaller alır ve belirli hormonları aktive eder. Vücut sıcaklığını değiştirir, uyarmak veya uyutmak için metabolizmamızı düzenler. Dolayısıyla gün içindeki biyolojik etkinlikleri konsolide eden; sirkadyen ritmin ta kendisidir.

Sirkadiyen Ritim Biyolojik Saatle Aynı Şey Midir?

Hayır, iki nosyon müteradif değildir; fakat biri diğerini ihtiva eder. Biyolojik zamanın organizmaların metabolik işlemlerini tanzim eden doğal bir zamanlama cihazı işlevi gördüğünü belirtebiliriz. Sirkadiyen ritmi tekvin eden -oluşturan- ise biyolojik saattir; dolayısıyla bu konuda bahsi geçen ritmi hasıl eden biyolojik saatlerdir.

Sirkadiyen Döngüsü Nedir?

Sirkadiyen ritimler, canlıların çevrelerinde yaklaşan tadillere -değişiklik- hazırlanmasına olanak tanıyan bir süreçtir. Bu dizemler, tüm canlılar için evrimsel gelişim dönemlerinden günümüze kadar önemli bir role sahip olmuştur. Günlük davranışsal ve zihinsel değişimlerin mimari olan bu ritimsel süreç, yaşambilimsel gereksinimlerin karşılanmasına hizmet eder.

Sirkadiyen Ritim Bozulursa Ne Olur?

Hasar görmesi ve arızalanması halinde ciddi patojenik durumlar zuhur edebilir. İnsomnia ve halsizlik ile başlayan rahatsız edici süreç, gün geçtikçe daha mühim sorunları ibraz edebilir. Örneğin depresyon ve iki uçlu duygudurum dejenerasyonu bu ritmin aksaması halinde tedricen belirebilecek rahatsızlıklardan bazılarıdır. Bununla birlikte obozite ve diyabet risklerini de maksimize ettiğini ifade etmek mümkündür.

Günümüzde bu ritmin aksamasını tetikleyen ana unsur, ekseriyetle kişilerin iş ve profesyonel hayatıdır. Örneğin;

  • Sıklıkla seyahat edenler
  • Vardiyalı/nöbetleşe çalışanlar

bu rahatsızlık ile karşılaşma ihtimali yüksek olan bireylerdir. Fakat sıradan yaşam deneyimlerimizin herhangi bir anında da sirkadiyen ritmin sık sık hasar gördüğüne de tanıklık edebiliriz. Örneğin gece vakti değil de gündüz uyuyanlar ya da uyku vaktini es geçip sabaha kadar tv/pc karşısında oturanlarda da hafif dozda bir sirkadien ritim problemi görülebilir. Bununla birlikte gerginlik, elem ve alınan ilaçlar da bu döngünün değişmesine ve patojenik sendromlara sebebiyet verebilir.

✅✅ 👉 Opal Taşı Nedir, Ne İşe Yarar? 👈

Sirkadiyen Ritim Nasıl Düzelir?

Bu ritmin kodifikasyonunu tertip etmek ve murakabe etmek – denetlemek – için yapılabilecek birçok aktivite var. Örneğin;

  • Muntazam yaşamsal döngüler
  • Muayyen/rutinsel aktiviteler
  • Nizamli/tertipli egzersiz/alıştırmalar
  • Alkol, alkaloid (kafein) ve öğle vakti uykuyu tenzil etme -azaltma-

bu döngüyü muhafaza altına alarak negatif tesirlerinden sakınmak için salık verilenler arasındadır. Aynı zamanda gece uyku öncesi televizyon ve pc’den ayrı kalıp bir şeyler okumak ya da meditasyon yapmak da sirkadiyen ritmin korunması için önerilmektedir. 

sirkadiyen ritim nedir

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir