Yaşam

Sirkadiyen Ritim Nedir? Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Ne zaman uyuyacaksınız ve ne zaman uyanacaksınız? Karnınız ne zaman acıkacak? Tüm bu soruların cevabı sirkadiyen ritim olarak bilinen döngüsel süreçte yatar. Sirkadiyen ritim, gün içindeki biyolojik programınızı belirli kılan bir süreçtir. Bu ritim, beynin arka planında 24 saat çalışan bir iç saattir.

Sirkadiyen Ritim Nedir?

Sirkadiyen ritimler, beynin hipotalamus bölgesinde bulunan suprachiasmatic nükleus adı verilen bir grup nöron olan bir ana saat tarafından yönetilir. Bu ana saat, çevreden gelen ipuçlarını vücut için direktiflere çevirir. Örneğin, gözlerdeki reseptörler karanlığı algılar ve bu sinyali suprachiasmatik çekirdeğe iletir, bu da uykunun baş sorumlusu olma vazifesini üstlenen hormon melatonin üretimini uyarır.

Hayatın devamını sürdüren bu ritimler fiziksel, zihinsel ve davranışsal değişiklik yaratır. Bir organizmanın ortamında öncelikle ışığa ve karanlığa tepki verirler. Beynimiz bulunduğumuz ortama göre sinyaller alır ve belirli hormonları aktive eder. Vücut sıcaklığını değiştirir, uyarmak veya uyutmak için metabolizmamızı düzenler. Dolayısıyla gün içindeki biyolojik aktiviteleri yaratan sirkadiyen ritmidir.

Sirkadiyen Ritim Biyolojik Saatle Aynı Şey Midir?

Hayır, iki kavram aynı anlama gelmez; fakat biri diğerini kapsar. Biyolojik saatin organizmaların metabolik işlemlerini düzenleyen doğal bir zamanlama cihazı olma özelliğine sahip olduğunu söyleyebiliriz. Sirkadiyen ritmi oluşturan ise biyolojik saatin kendisidir. Dolayısıyla bu konuda bahsi geçen ritmi hasıl eden biyolojik saatlerdir.

Sirkadiyen Döngüsü Nedir?

Sirkadiyen ritimler, canlıların çevrelerinde yaklaşan değişikliklere hazırlanmasına olanak tanıyan bir süreçtir. Tüm canlılar için evrimsel gelişim dönemlerinden günümüze kadar önemli bir role sahip olmuştur. Gün içindeki davranışsal ve zihinsel değişimlerin mimari olan bu ritimsel süreç, fizyolojik ihtiyaçların giderilmesi konusunda yardımcı olur. Peki, bu sürecin aksaması haline neler yaşanır?

Sirkadiyen Ritim Bozulursa Ne Olur?

Bozulması veya zarar görmesi halinde ciddi problemlere yol açabilir. Uykusuzluk ve yorgunluk ile başlayan rahatsız edici süreç, gün geçtikçe daha önemli sorunların doğmasına neden olabilir. Örneğin depresyon ve bipolar bozukluk bu ritmin aksaması haline ortaya çıkabilecek olan rahatsızlıklardan bazılarıdır. Aynı zamanda obozite ve diyabet risklerini de arttırdığı bilinmektedir.

Günümüzde bu ritmin aksaması problemi ile herkes karşılaşabilir. Bunu tetikleyen genellikle kişilerin iş ve profesyonel hayatıdır. Örneğin;

  • Sık seyahat edenler
  • Vardiyalı çalışanlar

bu rahatsızlık ile karşılaşma ihtimali yüksek olan bireylerdir. Fakat günlük yaşantıda da bu ritmin sık sık bozulduğuna tanık olabiliriz. Örneğin gece vakti değil de gün ışığında uyuyanlar ya da uyku vaktini es geçip sabaha kadar tv/bilgisayar karşısında oturanlarda da hafif dozda bir ritim bozukluğu görülebilir. Aynı zamanda stres ve alınan ilaçlar da bu döngünün değişmesine ve sorun yaratmasına neden olabilir.

✅✅ İlginizi Çekebilir: 👉 Opal Taşı Nedir, Ne İşe Yarar? 👈

Sirkadiyen Ritim Nasıl Düzelir?

Bu ritmi düzenlemek ve kontrol etmek için yapılabilecek birçok aktivite var. Örneğin;

  • Düzenli yaşam
  • Günlük belirli rutinler
  • Düzenli egzersiz
  • Alkol ve kafeini azaltma
  • Öğle uykusunu azaltma

Bu döngüyü koruma altına almak için önerilen aktiviteler arasındadır. Aynı zamanda gece uyumadan önce televizyon ve bilgisayardan uzak durup kitap okumak ya da yoga gibi meditasyon yapmak da sirkadiyen ritmin korunması için önerilmektedir. 

sirkadiyen ritim nedir

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir