Yardang Nedir K─▒saca, Yardang Nas─▒l Olu┼čur Nerelerde G├Âr├╝l├╝r
Co─črafya

Yardang Nedir?

Yardang, r├╝zgar erozyonu nedeniyle geni┼č ├Âl├ž├╝de yivli ve ├žukurlu olan yumu┼čak, zay─▒f bir ┼čekilde sa─člamla┼čt─▒r─▒lm─▒┼č kaya ve ana kaya y├╝zeylerinden olu┼čan geni┼č alan. Kaya, esasen bask─▒n r├╝zgar y├Ân├╝ne paralel olarak de─či┼čen s─▒rtlar ve oluklar halinde a┼č─▒n─▒r. Kabartma bir ila birka├ž metre aras─▒nda de─či┼čebilir ve ba─člant─▒s─▒z oyuklar ve di─čer d├╝zensiz ┼čekiller olabilir. Yardanglar, T├╝rkistan ve Mojave ├ž├Âlleri dahil olmak ├╝zere d├╝nyan─▒n ├že┼čitli ├ž├Âllerinde bulunurlar.

Yardang Ne Demek?

Yardanglar, r├╝zgar─▒n sert esmesi nedeniyle kaya veya toprak y├╝zeyinde olu┼čan ince, uzun s─▒rt veya s─▒rtlar ┼čeklindeki do─čal olu┼čumlard─▒r. Bu olu┼čumlar genellikle kumlu ├ž├Âl b├Âlgelerinde veya volkanik t├╝f gibi yumu┼čak kayalar─▒n bulundu─ču yerlerde g├Âr├╝l├╝rler. R├╝zgar─▒n esme y├Ân├╝ne g├Âre yardanglar yass─▒ bir ┼čekle sahip olurlar. Yardanglar, r├╝zgar erozyonu s├╝recinde olu┼čurlar ve uzun y─▒llar boyunca devam eden r├╝zgar erozyonu sonucu olu┼čurlar.

Yardang Nas─▒l Olu┼čur?

Yardang’lar, r├╝zgar─▒n y├╝zeydeki kum ve topra─č─▒ a┼č─▒nd─▒rmas─▒ ve ta┼č─▒mas─▒ sonucu olu┼čurlar. R├╝zgar─▒n y├Ân├╝ne ba─čl─▒ olarak, kum ve toprak par├žac─▒klar─▒ y├╝zeyde belirli bir y├Âne do─čru s├╝rekli olarak s├╝r├╝klenirler ve a┼č─▒nd─▒r─▒c─▒ bir etki yarat─▒r. Bu s├╝re├ž, genellikle kumlu ├ž├Âl b├Âlgelerinde veya volkanik t├╝f gibi yumu┼čak kayalar─▒n bulundu─ču yerlerde ger├žekle┼čir.

Sert esen r├╝zgarlar, bu s├╝re├žte ta┼č─▒d─▒─č─▒ kum ve topra─č─▒, belli bir y├╝ksekli─če kadar y├╝kseltir ve bu par├žac─▒klar daha sonra bu y├╝kseklikte ├žarparak ├žarp─▒┼č─▒r. Bu ├žarp─▒┼čma sonucu kum ve toprak par├žac─▒klar─▒, daha sert bir y├╝zeyde yo─čunla┼č─▒r ve zamanla bu sertle┼čmi┼č malzeme, r├╝zgar erozyonu sonucu olu┼čan uzun ve dar bir s─▒rt olu┼čturur.

Bu s├╝re├ž, zamanla daha fazla r├╝zgar erozyonu ve ta┼č─▒nan malzeme ile devam eder. Yardang’lar, genellikle uzun s├╝reli r├╝zgar etkisi sonucu olu┼čan y├╝ksek ve dar s─▒rtlar haline gelir.

─░lginizi ├çekebilir:­čôó L├Âs Nedir?

Yardang T├╝rkiyeÔÇÖde Nerede G├Âr├╝l├╝r?

T├╝rkiye’de yardang olu┼čumlar─▒ ├Âzellikle Kapadokya b├Âlgesinde g├Âr├╝lebilirler. Kapadokya, volkanik t├╝f kayalar─▒n yo─čun oldu─ču bir b├Âlgedir. R├╝zgar─▒n etkisiyle zamanla bu kayalar─▒n y├╝zeyinde yardanga benzer olu┼čumlar meydana gelmi┼čtir.

├ľzellikle G├Âreme Vadisi, Pa┼čaba─č─▒ Vadisi ve Devrent Vadisi gibi Kapadokya’n─▒n turistik alanlar─▒nda bu t├╝r olu┼čumlar s─▒kl─▒kla g├Âr├╝lebilirler. Bu alanlarda yap─▒lan do─ča y├╝r├╝y├╝┼čleri ve at gezileri s─▒ras─▒nda da yardang’a benzer olu┼čumlar─▒ ke┼čfedebilirsiniz.

Yardanglar Hangi D─▒┼č Kuvvet?

R├╝zgar a┼č─▒nd─▒rma i┼člemi yoluyla r├╝zgar erozyonu ile olu┼čurlar. Yardangs, s─▒rtlarla ayr─▒lm─▒┼č, r├╝zgar y├Ân├╝nde uzanan daha yumu┼čak kayalara oyulmu┼č paralel oluklard─▒r. Yaranglar─▒n y├Ân├╝, hakim r├╝zgar─▒n y├Ân├╝n├╝ g├Âsterir. ─░klim de─či┼čikli─čine ba─čl─▒ olarak r├╝zgar erozyonu artarsa yardang olu┼čumunda de─či┼čiklikler olur. Erozyon artar ve sonu├žta peyzaj─▒n a┼č─▒nmas─▒na neden olur.

─░lginizi ├çekebilir:­čôó Birikinti Konisi Nedir?

Yardang Kaya

Asl─▒nda Yardang kaya terimi, yanl─▒┼č bir kullan─▒md─▒r. Yardang, r├╝zgar erozyonu sonucu olu┼čan do─čal bir olu┼čumdur ve kendisi ba┼čl─▒ ba┼č─▒na bir kaya de─čildir. Ancak, bu terim bazen, yardanga benzer olu┼čumlara sahip olan kayalar i├žin kullan─▒l─▒rlar. ├ľrne─čin, Kapadokya’daki baz─▒ volkanik t├╝f kayalar─▒, r├╝zgar erozyonu sonucu yardanga benzeyen uzun ve dar s─▒rtlara sahip olabilirler. Bu kayalar, bazen yanl─▒┼čl─▒kla yardang kaya olarak adland─▒r─▒l─▒rlar. Yani, yardang kaya terimi tam olarak do─čru bir terim de─čildir. Daha do─čru ifade, yardanga benzer olu┼čuma sahip kaya veya yardang benzeri s─▒rtl─▒ kaya tan─▒m─▒d─▒r.

Bu yaz─▒da yardranglar hakk─▒nda bilgi verdik. Bunun yan─▒ s─▒ra di─čer co─črafya ders konular─▒ hakk─▒nda bilgi almak i├žin bizi takip edin.

Bir cevap yaz─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir