Koulrofobi (Palyaço Fobisi): Palyaçolardan Neden Korkarız?

Palyaçolardan neden korkarız, hiç düşündünüz mü? Geçtiğimiz günlerde yapılan bir çalışma, palyaço fobisi (koulrofobi) ile ilgili önemli bulgular ortaya koydu.

Bembayaz yüzleri ve kıpkırmızı burunları var! Komikler ve neşeliler! Ancak gerçek çok farklı. Tanımadığınız bir palyaçoyu kendinize en çok ne kadar yaklaştırırdınız?

South Wales Üniversitesi‘nde psikoloji profesörü olan Philip John Tyson, 15 yıldır fobiler üzerine dersler veriyor. Her dönemin başında öğrencilerine şu soruyu sorar? En çok neyden korkarsınız. Cevaplar sıradan; örümcek akrep yılan kapalı alanlar… Çok az bir kitle ise cevabını palyaço olarak veriyor. Araştırmacı Philip John Tyson, bunun nedenini bilmek istiyor; bir insan neden palyaçodan korkar?

Tyson’ın önceki araştırmasından önce bir başka çalışma şunu ortaya koydu: ABD nüfusunun %5’i palyaçolardan korkuyor. Bu veriyi alan Tyson kendi anketleri ile palyaçodan korkan 500 kişiyi belirledi ve onları şu soruları sordu:

• Palyaçolar ne sıklıkla aklına geliyor?
• Sokakta bir palyaçoyla karşılaşsan ne yaparsın?
• Ne zamandan beri korkuyorsun?

Philip John Tyson önderliğindeki South Wales Üniversitesi ekibi tarafından yapılan bu araştırmaya kadar koulrofobi ile ilgili bilinen şuydu: “İnsanlar palyaçodan korkar çünkü palyaçolarla kötü bir deneyim yaşamıştır.” Ancak ekibin araştırmasına göre bu gerçek dışı. Kötü bir tecrübe yaşamayanlar da palyaçolardan korkuyor. Çünkü palyaço insanları korkutuyor! Araştırmada Tyson ve ekibinin bulduğu sonuçlar palyaço fobisinin kökenlerini aydınlatıyor.

Palyaçodan Neden Korkarız?

• Bir palyaçonun ne düşündüğünü bilemeyiz: Yüzünde gülümseme olan ancak kaşları çatık bir kişi palyaço. Yüz ifadesini okumak imkansız. O makyajın arasında saklanan yüzün demek istediği ne kim bilebilir?
• Tahmin Edilemezler: Palyaçoların temel amacı güldürmek ama bunu yaparken enteresan yöntemlere başvuruyorlar. Çiçekten su fışkırtmak, yere düşmek ve korna çalmak gibi. Ne yapacakları belli değil. Örümcekten korkanlar da örümceğin ne yapacağını bilmediği için korktuklarını söylüyor.
• Abartılı Özellikleri Rahatsız Edici: Büyük bir kırmızı burun, koca bir kafa, ilginç kıyafet ve neon rengi saçlar… Uzaylı veya robota benziyorlar ama tam da öyle değil. Gel de korkma!
• Filmlerdeki Palyaçolar: Joker filmindeki Joaquin Phoenix’i ve Stephen King’in romanından uyarlanan “It” filminde palyaçolar kötü olarak resmediliyor.

Ankete katılan kişilerin yorumları bu şekilde. Ancak palyaço korkusu (koulrofobi) tamamen kurguya veya yoruma da dayanmıyor. ABD’nin en ünlü seri katillerinden biri olan Wayne Gacy’nin hikayesinden çok az bahsedelim. 33 kişiyi öldüren Wayne Gacy, Chicago bölgesinde çocuk partilerine palyaço kostümü ile katılıp insanları eğlendiriyordu. Bir başka gelişme ise 2016 yayında ABD’den dünyaya yayılan korkunç palyaço akımı Bunun üzerine Stephan King şu tweeti attı. “Onlar iyi. Çocukları eğlendirir”

Emektar Palyaçoya Bir Söz Verelim

Londra Metropolitan Üniversitesi‘nden palyaço sanatçısı ve eğitmen Jon Davison ise 40 yıllık kariyerinde palyaçodan korkan sadece 3 kişi tanıdığını söylüyor. Davison, bir palyaço performansını insanları rahatsız etmeden yapması gerektiğini ifade ediyor.

Davison ayrıca palyaçoların naif ve hüzünlü bir misyonu olduğunu da ifade ediyor. Ona göre palyaçolar ile dünyanın zorluklarından bıkmış, savunmasız ve çaresiz insanlar tasvir ediliyor ve palyaçolara bakanlar küçük çocuklar gibi insanlığı izliyor.

Koulrofobi Palyaço Korkusu Kökenleri

Tyson ve ekibi, palyaço makyajının korkuyu ortaya çıkarıp çıkarmadığını inceliyorlar. South Wales Üniversitesi’nde psikoloji öğretim görevlisi James Greville ise şunları söylüyor.

Beyaz yüz boyası, ölümcül bir solgunluk imajı yaratır. Kırmızı ruj ve kocaman bir burun da tehditkar gelebilir. Çünkü bu renkler kanı çağrıştırabilir.

Knox College Üniversitesi psikoloji profesörü Frank McAndrew’e göre palyaçolar insanlar için bir tehdit olabilir. Çünkü kimse bir palyaçonun şakasının konusu olmak istemez. Bu direkt sosyal konumu zedeler.

2016 yılında McAndrew, Ürperticiliğin Doğası Üzerine isimli bir araştırmanın ortak yazarı oldu. Çalışmada ankete 1300 kişi katıldı. Bu kişiler 21 farklı meslek grubunu korkutucu ve korkutucu değil şeklinde derecelendirdi. Sizce en yüksek puanı alarak en korkutucu meslek hangisi? Evet cevap tam da tahmin istediğiniz gibi…

Dolayısıyla palyaçolar ve korku arasında sıkı bir bağ var. Bu çalışmalar da koulrofobi palyaço fobisinin nedenlerini ortaya koyuyor.

Koulrofobi Nasıl Geçer?

Bir palyaço fobisi olan koulrofobinin belirtileri farklı olabilir. Terleme, panik, rahatsızlık hissi gibi fiziksel durumlar baş gösterir. Ancak bunu geçirmek için kolay yöntemler var. Eğer kişi, bu fobiyi yok etmek istiyorsa palyaçoların iyi kişiler olduklarını düşünerek işe başlayabilir. Bunun sadece bir makyaj olduğunu ve gerçekte insanları güldürmek isteyen kişiler olduklarını düşünerek palyaçolar hakkında olumlu düşünceler besleyebilir. Bu süreçte palyaçoları kötü tasvir eden kurgu hikayelerinden uzak durmak da önemli bir etken olabilir. Biraz da empati yapmak bu fobiyi yok edecektir.

Kaynak: https://www.washingtonpost.com/wellness/2023/10/30/fear-of-clowns-coulrophobia/