Yaşam

Anhedoni Nedir? Anhedoniden Kurtulma Yolları Nelerdir?

Epikürcü bir yaklaşımdan hareket edersek, mutlu bir hayat için zevke muhtaç olduğumuzu söyleyebiliriz. Ancak Anhedoni denen bir rahatsızlığı olanlar için

  • ilk öpücük neşesi
  • bir bulmacayı çözmenin derin memnuniyeti veya
  • en sevdiği bir şarkıyı dinlemenin sıcaklığı

diğer insanların deneyimleyebileceği hislerdir. Kesin bir ifadeyle, anhedoni’yi fiziksel yakınlık arzusunun yitimine yol açan bir duygusal vahamet tabiriyle tanımlayabiliriz.

Anhedoni Ne Demek?

Sosyal durumlara ayak uydurmadaki güçlük veya tamamen geri çekilme hissi bir anhedonidir. Bir hastalıktan çok bir semptom olarak düşünürsek, etkiler, mutlu yaşama yeteneğinin ötesine uzanan çıkarımlarla zayıflatıcı olabilir.

Anhedoni, depresyon, şizofreni ve diğer bazı akılsal bozuklukların temel bir klinik özelliğidir. Anhedonik bir futbol taraftarı, takımı kazandığında heyecanlanmaz. Anhedonik bir araba sevdalısı genç, sınavı geçip ehliyetini cebine koymaktan zevk almaz. Anhedonia terimi Yunanca a- (olmadan) hedone (zevk, haz) kelimesinden türemiştir.

Anhedoni Belirtileri

Zevk hissetmekteki yetersizlik olan Anhedonia, diğer akıl sağlığı bozukluklarının yanı sıra depresyonun yaygın bir belirtisidir. Zevkin nasıl hissettirdiğini idrak eden insanlar, hayatta bazı şeylerin onları mutlu etmesini beklerler. Belki bisiklete binmekten, okyanusun seslerini dinlemekten ya da birinin elini tutmaktan hoşlanıyorsunuzdur. Ancak bazı insanlar, enerjimizi yükselten ve bizi mutluluğa sevk eden aktivitelere neşe duyma yeteneğini kaybeder. Onları bir zamanlar neşelendiren şeyler artık eğlenceli ya da zevkli değilse bu bir anhedonidir.

Anhedonia’yı Anlamak: Zevk Nedir?

Zevk, en temel prensiplerine indirgersek bizi bir uyarıcı aramaya iten hislerimizdir. Beynimizin zevk alma mahareti, bizi sosyal gruplara bağlayan ve avantajlı tavırları pekiştirmemize yardım eden önemli bir kontrol mekanizması olarak hizmet eder. Avustralya uyuşturucu ve alkol araştırma merkezi Turning Point‘ten Joshua Garfield hazzı iki türe ayırır:

  • beklenti
  • tüketim

Joshua Garfield’a kulak vermeye devam edelim:

Diyelim ki bir arkadaşınızla yemeğe çağrıldığınızı zihnimizde canlandıralım ve en sevdiğiniz yiyeceğin akşamki menüde olacağını öğrendiniz. Bu haberi duyduğunuzda beklenti odaklı bir zevk yaşarsınız. Yemek gerçekten lezizse yemek sırasında ve hemen sonrasında tüketim zevki yaşarsınız. Ancak Garfield, her iki etmenin de öğrenme becerimizde velut bir rol oynadığını söylüyor:  

Büyük bir öngörüsel zevk hissettiniz, fakat o zaman beklediğiniz şey yetersiz kalırsa ne mi olur? Hedefin değerini yeniden değerlendirmenize yardımcı olan bir tahmin yanılgısı/hatası içine düşersiniz.

📢İlginizi Çekebilir:↪️Sevimli Saldırganlık Nedir?

Hazza dair bulgularını netleştiren Garfield zevke şiddetli bir içtimai güç atfeder. Yine de Epikuros’la zevkin her seçimin ve her tiksintinin başlangıcı olmasıyla hemfikirdir. Dolayısıyla, haz hissetmekteki yetersizlik, asık suratlı veya boş bir varoluştan daha fazlasıdır. İçtimai olarak öğrenme ve etkileşim kurma maharetimizin önünde gürbüz bir engeldir.

Anhedoni Nedenleri

Zevk deneyimimiz, kortiko-ventral bazal gangliya (BG) denen beynimizin gemlerinden vuku bulan bir devre içindeki nörokimyanın ürünüdür. Beynin medial prefrontal korteks (mPFC) adı verilen bir bölümü, zevkli eylemlerde bir trafik polisi görevi görür. Striatum bölümünde emsalsiz dopamin özdeğinin artmasına izin verir ve hoş bir his uyandırır.

Stanford Üniversitesi sinirbilimcileri tarafından 2016 yılında yayınlanan araştırma, mPFC’deki düşük aktivitenin anhedoniden sorumlusu olduğunu destekledi. Uzmanlar bu minimal aktivitenin tecellisinin müsebbibi olarak ırsi sebeplerin tesiri hususunda uzlaşıyorlar. Ancak bazı durumlarda

  • Madde bağımlılığı
  • Yaşamın erken dönemlerinde stres veya
  • Travma

beynimizin ödüllere aracılık etme yeteneğini de etkileyebilir.

Anhedoni Türleri

  • Sosyal Anhedonia: Başka insanlarla birlikte oturup sohbetkar olmayı reddederseniz
  • Bedensel Anhedonia: Temaslı hislere karşı kötücül duygular besliyorsanız

Sarılmanın çekiciliğini kaybetmesi ve afaki bir durumun içine götürmesi bedensel anhedoni nişanesidir. Ve sevdiğiniz bir yiyeceğin tadı kıymetsiz olduğunda veya cinsel birlikteliğin tahayyülü dahi tatsızsa anhedoninin pençesindesinizdir.

Cinsel Anhedoni

Zevkle ayrışan orgazmik bozukluk olarak bilinen cinsel anhedoni, bir bireyin bir orgazmdan zevk alamadığı bir durumdur.  Hipoaktif cinsel istek bozukluğunun bir çeşidi olduğu düşünülmektedir. Bu patojenik sendromu taşıyanlar, orgazmın fiziksel etkilerini hissederler ancak ya sınırlı ya da hiç haz almazlar.

Anhedoni Yaşayanlar: Bu Bir Semptom mu Hastalık Mı?

Peki anhedoni öz bir patojenik illet mi yoksa muhtelif koşulların bir özelliği mi? Garfield, bu soruyu birincil bir durum değil, bir semptom diye yanıtlıyor.

Psikologlar depresyon, şizofreni, bazı kişilik marazları, ptsd ve madde kullanımı gibi durumları teşhis ederken anhedoni’den yararlanırlar. Anhedoni, genelde başlı başına bir hastalık telakki edilmediği için hastalığa göre sağaltım yapılır. Eğer nedeni depresyonsa, doktor kişisel terapi, ilaç tedavisi veya aşırı durumlarda elektrokonvülsif tedavi önerir.

Garfield’a göre genetik veya erken yaşam stresi, bazı insanları anhedoni ile bağlantılı koşullara karşı genellikle daha savunmasız hale getirir. Garfield, bağımlılık yapan maddelerin sık kullanımının anhedoniye neden olduğuna dair oldukça iyi kanıtlar var diyor. Bunun bir feedback burgacına yol açabileceği varsayan Garfield, kanıtlarının karışık ve tutarsız olduğunu söylüyor. Garfield, Ayrıca anhedoninin bağımlılıktan önce geleceğini ve insanların bağımlılık geliştirmelerini zorlaştıracaklarına dair hipotez var diyor.

Fecaat vakıaların nedeni sayılabilecek bu durum komplike bir süreçtir. Ancak hipotetik 300 milyon kadar insanda bu patojeninin ivmelendiğini görüyoruz. Dolayısıyla bazı insanların neden zevk almadıklarını daha iyi idrak etmemizin zamanı çoktan geldi.

Anhedoni Nedir Nasıl Tedavi Edilir?

En velut anhedonia tedavisini doğru tanı koyma süreci başlatır. Anhedoniden emin olmak için doktorunuz ve terapistinizle birlikte hareket edin. Doktorunuz, enerji kaybına ve ilgiye katkıda bulunabilecek tiroid bozuklukları gibi şeyleri test edebilir. Doktorunuz aynı zamanda akıl sağlığı sorunlarının tetikleyip tetiklemediğini belirlemek için birtakım kontroller yapacaktır.

Bu faktörlerden herhangi biri anhedoni için bir neden olursa, o zaman altta yatan sorun için uygun tedaviyi aramalısınız. Başka bir deyişle, majör depresyon veya şizofreniniz varsa, bu koşulları tedavi etmek için profesyonellerle çalışın. Anhedonia sağaltımı ise genel tedavi planının bir uzantısı olacaktır.

Anhedoni Tedavisi

Ekseriyetle depresyon sağaltım yolları anhedoni terapisinde de mühim bir yöntemdir. Anhedoni hastaları ilaç tedavisi ile farkındalık pratiği yapabilir ve doğru beslenme süreci ve uyku düzenini de kontrol etmelidir.

Peki ya altta yatan bir sorununuz yoksa Anhedoni’yi nasıl tedavi edebilirsiniz? Konuşma terapisi, hayatınızdaki neşeyi geri kazanmanın bir yoludur. Ayrıca terapistiniz konuşma terapisini CBT, somatik işlem ve diğer tedavi seçenekleriyle birleştirebilir.

Örneğin, fiziksel anhedoniniz varsa, konuşma terapisine ek olarak somatik (vücut temelli) tedavileri deneyin. Bu metotla dokunma hazzını ve diğer fiziksel hislerinizi yeniden zirveye ulaştırabilirsiniz.

Konuşma odaklı tedavi, olup bitenlerin kökenine inmenize de yardımcı bir metottur. Belki de kendinizi donmuş hissetmenize neden olan işlenmemiş bir travmanız var. Bu durum başkalarıyla bağlantı kurma konusunda ilgisiz kalmanızın müsebbibi olabilir mi? Diğer yandan travma tedavisi de anhedonia tedavisi olarak sorunu giderme imkanına sahiptir.

Anhedoni nedenini bildiğinizde konuşma terapisi diğer tedaviyle birlikte çalışır. Örneğin birçok insan büyük bir hastalık teşhisinin ardından anhedoni yaşar. Bu zor haberin üstesinden gelme ile yapılan savaşta anhedoniye tutulabilirsiniz. Hastalığı tedavi etmek için tıp doktorunuzla birlikte çalışırken bile, duygularınızı işlemenize yardımcı olması için konuşma terapisinden yararlanabilirsiniz. Bunu yaparken, anhedoni semptomlarını giderir ve yeniden zevk, neşe ve heyecan hissetmenin yollarını bulursunuz.

📢İlginizi Çekebilir:↪️Münzevi Hayat Bunalımı:↪️Hikikomori

Anhedoni Tedavisinde Kullanılan İlaçlar

Araştırmalar bazı antidepresanların (örneğin, SSRI’lar), bazı deneklerde fenotipik olarak anhedoni ile örtüşen MDB’de duygusal körelmeyi tedavi etmeye yardımcı olduğunu göstermiştir. vortioksetinin MDD’de anhedoni için de etkili bir tedavi olabileceğini göstermektedir. Bulgulara göre vortioksetin anhedoni için de etkili bir sağaltım yöntemi olabilir.

Cavanagh’ın araştırması, fluoksetinin RewP yanıtını artırdığını, böylece anhedoniyi azalttığını ve depresyonu hafiflettiğini göstermeyi amaçlar. Bu durumun tedavisinde dopamin agonistleri, oksitosin, fosfodiesteraz tip 5 inhibitörleri ve yohimbin gibi ilaçları da örnek olarak verebiliriz. Bilgi olması açısından bu ilaç isimlerinden bahsettik. doktorunuzla görüşmeden asla hiçbir ilacı denemeyin ve kullanmayın.

anhedoni nedir

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir