Kültür/Rehber

Natürmort Nedir? Natürmort Çalışmaları Ne İfade Eder?

Batı sanatının janr’larından biri olan natürmortun ana mevzusu, hareketsiz veya cansız herhangi bir objedir. Natürmort sanatı, insan yapımı veya doğal her türlü objeyi, sebze, meyve, nebat, balık, av hayvanlarını, şarabı vb. içeren ve resmeden bir sanattır. Natürmort; yiyecek ve şarap gibi maddi hazların bir kutlanışıdır. Bu tutkuların geçici olmasının ve insan yaşamının kısalığının bir uyarısıdır.

Natürmort, 17. yüzyılda Fransız Akademisi’nin oluşturduğu sanat veya konu tarzları hiyerarşisinde 5. sırada yer alıyordu. Listenin ilk 4’ü ise aşağıdaki gibiydi:

  • tarih resmi
  • portre
  • tür resmi (yaşam görüngüleri) 
  • tabiat panoraması

Natürmort ve peyzaj, insan temasını içermediğinden düşük mahiyetli bir değer olarak ifade edildi. Modern sanatta basit natürmort tertipleri, ekseriyetle formsal deneyler için tarafsız bir temel olarak değerlendirilmiştir. Kübist ressam Paul Cézanne ve yirminci yüzyılda Patrick Caulfield bu metot ile resim yapan icracılardır.

Natürmort Çalışması Nedir?

Yiyecek, nebati türevler, bitki çiçek veya yemek takımı gibi cansız bir konunun betimlenişidir. Batı’da çok popüler bir resim karakterine sahip olan natürmortun düsturu, arkaik/eskil periyotlara kadar izlenebilir. Ve de ekseriyetle muhtelif dönemlerin ve coğrafyaların kültürlerini anlamak için ipucu verir. Orta Çağ’da natürmort resim, çeşitli alegorik vazifeler üstlenen zambaklar, mercan ve/veya meyve gibi ögelerle dini bir gayeye hizmet etmek için uyarlanmıştır.

Bu tarzın resim icracıları, Hollandalı seçkinlerin varsıl sofra ambiyansına otantik bir ışık verdi. Aynı zamanda da botanik ve bilimsel keşiflerdeki kültürel ilerlemeleri de sergilediler. 18. ve 19. asırlara kadar peyderpey gelişen janr, radikal modernist varyasyonla 1900’lerde yeni bir yöne doğru ilerledi. Kübizm, natürmortu nesneleri tasvir etme hipotezini sorgulamak için kullandı. Fotoğrafçılığın gelişimi ise natürmort çalışmalarına tamamen yeni bir araç verdi.

Naturmort Resimleri

Natürmort çalışması, canlı bir insan modeline fokuslanan figürlerin resmedilmesinin tam zıddıdır. Natürmort düsturunda nesnelerin asla hareket etmeyeceğini bilir ve farklı özellikteki cansız nesneleri tanımaya başlarsınız. Meyve kaseleri, basit şekillerden oluştuğu ve herkesin etrafta meyve olduğu için popüler bir seçimdir. Devinimsiz bir yaşam inşa etmek, türün icracıları için temel ustalığın ve becerinin başlangıcıdır. Cansız nesneler çizerken, siz onları hareket ettirene kadar aynı konumda duracaklarından eminsinizdir. Natürmort yapıntılar, muhtelif stiller, nosyon veya ortamlarda gelir. Fırça darbeleri gevşek ve vahşi veya kesin ve cesur olabilir. Temanın cansız kalması kaydıyla kalemle bile bir natürmort çalışması yaratır.

Öğrencilerin üslup ve format alıştırmaları için bir yön inşası gayretiyle serpilen natürmort, donanımlı bir sanat türüne dönüştü. Sanatçılar işlerini tamamlamak için genelde yağlı boya sulu boya, akrilik ve karbon kalem kullandılar. Dolayısıyla bir camit (cansız) obje koleksiyonunu natürmortun teması olacak şekilde biçimlendirebilirsiniz. 

Bir sanat dersinde eğitmen, panoramayı/kompozisyonu sizin için ayarlayacaktır. Ancak kendi oluşumlarınızı yaratma konusunda tam denetime sahipsinizdir. Güzel olan, bir fotoğraftan atıfta bulunduğunuz miktarı sınırlayabilmeniz ve bunun yerine doğrudan hayattan yaratım yapabilmenizdir. Bu imajlar, hayatın kısalığının acımasız bir hatırlatıcısı ve dünyevi malların sizi öbürdünyaya kadar kovalamadığına dair ince bir uyarı anlayışında hizmet eder.

İlginizi Çekebilir:📢Rokoko Sanatı ve Özellikleri

Natürmort Nedir Nasıl Yapılır?

İşte cansız bir çalışma inşasında bazı yaygın izlekler ve obje seçimleri:

  • Çiçek Aranjmanları: Buketler veya vazolar, bu türün sanat yapıntılarının en popüler konularından biridir.
  • Masa Örtüleri ve Besinler: Bu sanat eserleri, ölü kuşlardan dilimlenmiş meyvelere veya el değmemiş ziyafet masalarına kadar her şeyi içerir.
  • Ortak Nesneler: Evinizin etrafında bulacağınız normal nesneler aniden sanatınızın müstesna temasına dönüşür. Bu nesneleri belirli bir intizamda görseller aracılığıyla bir hikaye anlatmak için yerleştirebilirsiniz.
  • Sembolik Düzenlemeler: Görselleri, kompozisyonu, rengi ve konuyu kullanan sanatçılar natürmort yapıntıları için simge veya desenleri temsil eden nesneleri boyayabilirler.

Natürmort Çalışmaları

Natürmort özenle düzenlenmiş meyvelerin, bitki dallarının veya nebati/bitkisel cins vazolarının resimlerini çağrıştıran bir nosyondur. Belki de bir galeride gözünüzün üzerinden geçtiği karanlık, küflü, konvansiyonel kompozisyonları zihnimize getirir. Geçmişteki duruşuna göre natürmort, sanat türleri sıralamasının en alt basamağında yer almıştır.

17. asırda Fransız otoriteler her şeyin kıstası insandır düsturunu kabul ettiler. Dolayısıyla peyzaj ve natürmort, insan izleklerini içermeyen en alt seviye resmetme biçemi oldu. Bu görüşe sahip olanlar için natürmort basit bir etkinlikten ibaretti. Herkes şeftali boyayabilirdi ancak sözde bir Yunan efsanesini veya bir İncil hikayesini tasvir etmek için zanaatta daha yüksek bir ustalık gerekiyordu.

Natürmort Çizim

Şans eseri, işler on yedinci yüzyıldan beri ilerledi ve şimdi geriye dönüp bakabiliriz. Başlangıçta natürmorta kötü bir şöhret verilse de sonuç olarak bu terim hareket etmeyen her şeyi kapsar. Bunu velut ve elegant kılmak için ise daha farklı bir bütünlük ve/veya tema olmalı değil mi?

Yeni başlayanlar için natürmortun kişisel bir tarih türüne açılan bir portal olduğunu belirtebiliriz. Bazı yönlerden çok mahremdir. İcracıların tasvirlediği nesneler, sosyal veya kültürel önem veya kişisel kıymet taşır. Sıradan şahısların yaşam şartlarına dikkat kesilmek için sanatı kullanan sosyal gerçekçilik akımına bakın. John Bratby’nin aşağıdaki natürmortu, bize savaş sonrası Britanya’nın gerçekleriyle ilgili bir şeyler anlatıyor.

natürmort

Bratby, doğal ürünlerle dolu geleneksel bir natürmort yaratmak yerine şunu yaratmayı tercih etmiş: Sıradan insanların yaşadıkları bir ev, hane halkı sakinlerini özümleyen ve çevresinde bulunan eşyalar… Bir mutfak lavabosu tarzı olarak niteleyeceğimiz bu resimde ilginç bir not var: Karpuzlar eskiden çok daha farklı bir görünüm barındırıyordu.

Natürmort Hangi Dönemde Ortaya Çıkmıştır?

Mağara duvarlarındaki ve volkan öncesi Pompeii’de bulunan görsellerin gösterdiği gibi natürmort aramızda. MÖ 5. asırda Yunan sanatçı Zeuxis, o kadar inandırıcı üzümler çizdi ki kuşlar gerçek zannettikleri bu üzümleri gagaladı. Zeuxis’in hiçbir eseri hayatta kalmadı (muhtemelen kuşlar yedi) ancak Hollanda Altın Çağı natürmortun serpildiği periyot oldu.

Natürmort Hangi Sanat Dönemi?

Zenginleşen orta sınıf, sanat edinmeye ve sergilemeye hevesliydi, ancak artık tarihi/dini resimler popüler değildi. Üstelik natürmortun üretim süreci oldukça basit ve ekonomikti. Böylece, Hollanda 17. yüzyılda aşağıdaki sanatçılarıyla natürmortun tam anlamıyla yükselmesini sağladı.

  • Pieter Claesz
  • Adriaen van Utrecht
  • Ambrosius Bosschaert
  • Willem Kalf
  • Rachel Ruysch

Natürmort, bir sanatçıya teknik maharetlerini sergileme, ışık ve kompozisyonla oynama fırsatı verdi. Ancak camit -cansız- imajlar, tasvirlenen objelerle rabıtalı olarak sembolik bir manâ da taşır.

Memento Mori: Ölmen Gerektiğini Unutma

Nesneleri boyamakla ilgili bu sanat, maddi şeylerin kısa yaşamlarımızda önemli olmadığını hatırlatmak için çok şey yaptı. Pek çok natürmort, memento mori kategorisine giriyor: izleyiciye insan yaşamının kısalığını ve kırılganlığını hatırlatmayı amaçlayan sanat.

Bununla bağlantılı şekilde, bir vanitas yapıntısı, bize maddi malların biriktirilmesinin çoraklığını anlatır. Bir memento mori parçası;

  • sönmüş mumlar
  • kül tablaları
  • saatler
  • meyveler (çürüdüğü için)

veya daha az incelikli olarak kafatasları gibi ölümcül sembolizm içerir. Bir vanitas parçası da şarap şişeleri, müzik aletleri veya kitapları içerir: Dünyada sevdiğimiz ancak yanımızda öbür dünyaya götüremeyeceğimiz şeyler…

Natürmort Sanatçıları Hep Eski Hollandalı Ustalar Mı?

Elbette değil çünkü natürmortta tüm zamanların üstadı şeklinde lanse edilen Jean Baptiste Chardin var. Fransız bu isim, konvansiyonel sembolizmden yararlanma yerine, sadece kendi evinde bulunan eşyaların kompozisyonunu temsil etti. Goncourt kardeşler Chardin için şunları demişti:

Şimdiye kadar hiç kimse içsel bir ilgisi olmadığı halde cansız varlıkları bu denli büyülü bir şekilde işlememişti.

Chardin’in parçaları, belki de natürmortun özü/nüvesidir; Sembolik feraset taşımayan, sadece bir tür denge ve tümlük inşası içinde tertiplenmiş süssüz ögeler…

Cezanne Natürmort

Bir de natürmortları eski icracıların biçemleri ile sonraki Kübistlerin üslupları arasında bir köprü olarak gören Cézanne var. Cézanne’ın yapıntıları, birkaç farklı perspektifi hemhal etmesi açısından değerlidir. Ayrıksı bir kompozisyon getiren Cezanne, meyveleri gelişigüzel bir şekilde tablonun üzerine dağıtır, heykel gibi…

Natürmort İlerlemeye Devam Edecek Mi?

Evet bu soruya cevap vermek için yirminci yüzyıl Kübizmini incelememiz yeterli. Georges Braque, Henri Matisse ve Pablo Picasso, seleflerinden tamamen farklı görünen hareketsiz yaşamlar yapmak için şekiller ve bloklu formlar kullanmaya başladılar. Fotoğrafçılığın ortaya çıkışı, sanatçıları büsbütün gerçeğe uygun boyama zorunluluğundan kurtardı. Bir turuncu üzerinde doğru parlaklığı yakalamanın saf tekniği yerine ruh halini, rengi, biçimselliği ve duyguyu deneyebilirlerdi. Tek tek nesnelerin sembolizminden ziyade, Kübistler görünüm ve gerçeklik arasındaki ayrımlarla oynayabilirlerdi.

İlginizi Çekebilir:📢Op Art Nedir?

Natürmortlar Eğlenceli Mi?

Bu soruya cevap verirken bir nevi Pop Art sınırları içine dahil oluruz. Pop Art icracıları natürmort öncülleri gibi günlük yaşantıyı insan medya ve cansız nesnelerle ifade ettiler. Ancak bunu yaparken yeni bir biçem ve tasvirleyecek yeni ekipmanlar keşfettiler:

  • daktilo
  • çorba kutuları veya
  • ruj gibi…

Amerika’da, dışavurumculuk hakimiyetinden sonra, pop natürmortları hakiki objeleri resmetmeye geri dönmenin bir yoluydu. Bu sayede ilk kez kitle iletişim araçları ve pop kültürü sanatın öznesi olma mertebesine yükseldi.

Natürmort ve Pop Art

Roy Lichtenstein, iletişim araçları ve pazarlamanın şiar edindiği stilleri taklit etti. Bu stilleri yepyeni bir veçhede sundu ve onun için her adım oldukça eğlenceliydi. Objeleri gazete ve basılı reklamlardan esinlenerek düz, ana hatları çizilmiş şekillerde boyadı. Orijinalliği yakalamak onun için ana hedefti ve bu amaca uygun olarak Van Gogh’un Arles’teki Yatak Odası’nın bir taklidini yaptı. Hatta eseri ile şunları söyledi: Bunu Van Gogh görse kesinlikle hoşuna giderdi.

Roy Lichtenstein kendi çalışmalarını şu şekilde tanımlar:

Natürmortları düşündüğümüzde aklımıza belirli bir atmosfere veya ambiyansa sahip resimler gelir. Natürmort resimlerim bu niteliklerden hiçbirine sahip değil; sadece limon, greyfurt gibi natürmortta bulunan belirli şeylerin resimleri var. Her zamanki natürmort anlamına gelen mesajları ben dışlamayı hedefledim.

Haftalık Günlük sitemizde natürmorttan bahsettik. Daha farklı konular ve içerikler için Haftalık Günlük Pinterest ve Twitter sosyal medya hesaplarımızı takip edebilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.