Boğaz Vadi Coğrafya, Boğaz Vadi Nasıl Oluşur, Yarma Vadi
Coğrafya

Boğaz Vadi Nedir?

Vadi, yatık yer veya dağlar arasına sığınmış alçak bir alandır ve ekseriyetle içinde bir nehir veya akarsuyun devinimi gözlemlenir. Gezegenimizin yüzeyindeki en yaygın şekillerinden biri olan vadiler, muhtelif formasyonlarda karşımıza çıkar. Boğaz vadi, en mühim vadi türlerinden biri olup hasıl olmasında muhtelif -farklı- etkenler başrol oynar.

Boğaz Vadi Nasıl Oluşur? Yarma Vadi Nasıl Oluşur?

Boğaz vadi, coğrafya literatüründe U şekliyle ibraz edilir. U şeklindeki bir vadi, sıradağ ya da kar kütlesi gibi sert zeminlerin akarsular tarafından derinleştirildikten sonra gözüken halidir. Boğaz vadiler, satıhın -yüzeyin- dibe doğru yıpratılma gücünün çok hissedildiği alanlarda tecelli eder. Görüldüğü yerlerin ortak özellikleri, katı birikinti özdekleri ile kaplı ve ufki olmalarıdır. Muhtelif kayaçlar ve zemine enlemesine uzanan yüzeylerde tecelli olma temayülüne sahiptir.

✅✅ Kanyon Nedir? Kanyon Vadi Çeşitleri Nelerdir?

Tabanı ensiz ve alnaçları -yamaç- dik bir vadi cinsidir. Formasyonunda akarsuların etkisi başat olup iki düzlük ortasındaki bölgenin suyun kuvvetine direnememesi sonucu tamamlanır.

Boğaz Vadi Türkiye’de Nerelerde Görülür?

Bu şeklin teşekkülüne denk geldiğimiz yerler ekseriyetle sıradağ kümeleridir. Bu vadiler muvasala –ulaşım- açısından da mühim bir konumdadır. Örneğin ulaşımı pratikleştirme hususunda ciddi ve azımsanmayacak payları vardır. Bu konudaki kabiliyetini ülkemizdeki Sakarya Nehri ve Samanlı Dağları yöresinde gözler önüne sererek misyonunu ifa etmiştir. Ayrıca Anadolu’nun kuzeyi ve Akdeniz gibi bölgelerimizde de muhtelif örnekleri doğal yollarla betimlenmiştir.

Boğaz Vadi Çeşitleri: Yarma Vadi Çeşitleri

Nasıl yapılanmıştır sualine sarih bir yanıt vermemekle birlikte aynı ögenin yıkıcı ve müktedir tesiriyle hasıl olduğunu söyleyebiliriz. Söz gelimi;

  • Akarsuların enerjilerinin geri bölgelerine vermesi sonucu irili ufaklı yarma vadiler teşekkül etmiştir. Akarsular, ters istikamete doğru aşındırma-yıpratma devinimi yaptığı için yeryüzüne koyağından dışarı çıkamaz.
  • Göllerin fazladan dolması neticesinde taşma eylemi gerçekleşirse de boğaz koyakları oluşur.
  • Antesedans diye lanse edilen türü ise akarsu geçen mekanda bir dağın ortaya çıkması ile hasıl olur. Dağ tedricen bir palazlanma aşamasındadır; ancak akarsu dağı yararak doğal bir derbent yaratır.

Yarma Vadi Özellikleri: Epijenik Vadi Türü

Bir başka koyak cinsi Epijenik boğaz vadi ile de çorak zeminli yüzeylerde karşılaşırız. Dayanıksız coğrafyalarda akarsu yıpratma tesirini dibe yapar; çünkü güçsüz yüzey suyu taşıyamayacak haldedir. Daha sonra zemin üzerindeki soft tabaka, çeşitli kuvvetlerin tesirleriyle yok olduğunda epijenik boğaz vadi görünümü ile karşılaşırız.

✅✅ Delta Ovası Nedir?

boğaz vadi

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir