Corafya

Peri Bacalar覺 Oluumu

Volkanik bir patlama, her zaman doan覺n y覺k覺c覺 bir g羹c羹 olmayabiliyor. Bazen de sihirli bir yap覺n覺n ortaya 癟覺kmas覺na neden olabilir. 襤te bunun en g羹zel 繹rneklerinden biri Peri Bacalar覺. Orta Anadolunun y羹ksek platolar覺nda yer alan olaan羹st羹 bu fenomen, ayr覺nt覺l覺 bir ekilde incelenmeyi hak ediyor.

O halde peri bacalar覺n覺n ilgin癟 hikayesini anlatmaya balayal覺m. Bu ahane doal an覺t, masallardaki gibi bir sihirle olumad覺. Peki, nas覺l bir kuvvet, kayay覺 ve ta覺 yery羹z羹nden y羹kselen bir mantara d繹n羹t羹r羹p 羹zerine de apka benzeri sert kaya癟lar koyar? 襤te ayr覺nt覺lar

Peri Bacalar覺 Nas覺l Olutu?

Peri bacas覺 nedir sorusuna u ekilde bir kestirme cevap verebiliriz: Al覺覺lmad覺k kaya oluumlar覺d覺r. Peki, g繹r羹nt羹s羹 ve 繹zellikleri gerei al覺覺lmad覺k bir doal an覺t olan peri bacalar覺 nas覺l meydana gelmitir? Peri bacalar覺 oluumu ile ilgili bilgiler:

Peri bacalar覺, Tersiyer ad覺 verilen 3. jeolojik zamanda teekk羹l etmeye balam覺t覺r. (Tersiyer, g羹n羹m羹zden 65 y覺l 繹nce balayan ve g羹n羹m羹zden 2 milyon y覺l 繹nceye kadar s羹ren jeolojik bir periyottur. 63 milyon y覺l s羹rm羹t羹r) Bu d繹nemde peri bacalar覺n覺n g繹r羹ld羹羹 b繹lgelerde 3 volkan s覺k s覺k patlamaya balad覺. Volkan k羹l羹, lav ve bazalt yataklar覺 g羹n羹m羹zdeki manzaran覺n temellerini att覺. Depremler ve erozyonlar覺n uzun s羹ren etkileri, bug羹n g繹r羹lebilen vadilerin ve peri bacalar覺n覺n olumas覺na katk覺da bulunmutur.

襤lginizi ekebilir:Cennet-Cehennem Maaras覺 Hikayesi

Peri Bacalar覺 zellikleri Nelerdir?

Jeolojik geliimin Tersiyer d繹neminde (65 milyon ila 2 milyon y覺l 繹nce) Avrupa Alplerine ek olarak, Anadolu’nun g羹ney kesimindeki Toros Dalar覺 teekk羹l etti. Da oluumunun “Alp d繹nemi” s覺ras覺nda derin 癟atlaklar ve b羹y羹k 癟繹k羹nt羹 alanlar覺 olutu. K覺r覺lma ilemi, yeralt覺 magmas覺n覺n (erimi haldeki kayalar) Erciyes, Develi, Melendiz, Ke癟iboyduran ve Hasan Da konilerini oluturduu y羹zeye gitmesini salad覺. Dolay覺s覺yla peri bacalar覺 hangi dalar覺n etkisiyle olumutur sorusuna bu dalar覺 cevap olarak verebiliriz.

ok say覺da patlaman覺n ard覺ndan bu konilerin boyutu artt覺 ve Toros Dalar覺’na paralel uzanan bir volkan zinciri tekvin etti. Ayr覺ca volkanik malzeme yava癟a depresif b繹lgelere doru ilerledi ve daha 繹nce olumu tepeleri ve vadileri kaplad覺. Bu jeolojik aktivite b繹lgenin genel manzaras覺n覺 deitirerek plato g繹r羹n羹m羹 verdi.

襤lginizi ekebilir:Kamp ad覺r覺 Sat覺n Al覺rken Dikkat Etmeniz Gerekenler

R羹zgar, iklim, mekanik ayr覺ma, yamur, kar ve nehirler erozyon Kapadokya b繹lgesinde al覺覺lmad覺k ve karakteristik kaya oluumlar覺 yaratt覺. 襤lkbaharda keskin s覺cakl覺k deiimleri, iddetli ya覺lar ve eriyen kar ile b繹lge iklimi, Kapadokya manzaras覺n覺n oluumunda 繹nemli bir rol oynar. Buna ek olarak, mekanik ayr覺ma par癟alanmadan sorumludur 癟羹nk羹 kayalar 覺s覺t覺ld覺覺nda genleir ve souduk癟a par癟alan覺r. atlaklardaki donmu su da par癟alanmaya neden olabilir. Bununla birlikte, en 繹nemli itikal/toprak a覺nmas覺 kaynaklar覺 yamur ve nehirlerdir.

iddetli ya覺 platonun p羹r羹zs羹z y羹zeyini, kayalarda 繹nceden var olan 癟atlaklar覺 izleyen karma覺k bir oluklara d繹n羹t羹rd羹. A覺nm覺 malzemeler daha sonra nehirler taraf覺ndan 癟覺kar覺ld覺. Bazen akarsu ve nehirler volkanik topraa 癟ok keskin dikey kesikler yapt覺 ve iki veya daha fazla oluun kesitii yerde izole zirveler oluturdu. Yamur ve nehirler de Zelve ve G繹reme gibi vadiler oluturdu.

Kapadokya Peri Bacalar覺 Nerede?

S繹z konusu peri bacalar覺 ise zihnimize d羹en ilk yer Kapadokya b繹lgesidir. Nevehir’in rg羹p il癟esinde bu doal ve tarihi teekk羹l羹 bar覺nd覺ran b繹lgeyi g繹rmek m羹mk羹nd羹r. Ancak Nevehirin rg羹p, Avanos ve U癟hisar b繹lgeleri aras覺nda kalan 癟ukurluklarda daha 癟ok g繹r羹l羹r. Ayn覺 ekilde Nevehire bal覺 olan at Kasabas覺nda da peribacalar覺 g繹r羹lebilir.

T羹rkiyedeki peri bacalar覺, sadece Nevehire bal覺 olan b繹lgelerde yer almaz. Ayn覺 zamanda Erzurum, Van, Afyon ve Konya gibi ehirlerde de bu doal an覺tlar覺 g繹rmek m羹mk羹nd羹r.

Peri Bacalar覺n覺n apkas覺 Nas覺l Olumutur?

“Peribacalar覺” olarak bilinen ilgin癟 kaya oluumlar覺, vadilerin yama癟lar覺nda aa覺 doru akan r羹zgar ve sel suyuyla ekillendirilen bu 癟繹kelti ta覺n覺n erozyonu sonucu zuhur etmitir. Su, sert vadide 癟atlaklar oluturarak vadilerden ge癟erek kendine bir yol yaratm覺t覺r. Alt覺nda daha yumuak, kolayca a覺nabilen malzeme, yama癟lar覺 bast覺rarak yava yava s羹p羹r羹lm羹 ve bu ekilde bazalt kapaklarla (apka) korunan konik oluumlar yarat覺lm覺t覺r.
 
rg羹p yak覺nlar覺nda bulunan apkal覺 peri bacalar覺n覺n geometrik bir ekli ve bunun 羹zerinde bir kaya vard覺r. Bu geometrik ekil, konik olarak lanse edilen bir yap覺dad覺r. Koni t羹f ve volkanik k羹lden olumuken, bal覺k/apka lahar veya ignimbrit gibi sert, daha 繹zg羹l bir ta k羹tlesidir. Kapadokya’da bulunan peribacalar覺 farkl覺 yap覺larda t羹m ihtiam覺n覺 g繹zler 繹n羹ne serer. rnein koni g繹r羹n羹ml羹, silindir ve sivri gibi muhtelif peribacas覺 tiplerine denk geliriz.

襤lginizi ekebilir:T羹rkiye’de G繹r羹lmesi Gereken Doal An覺tlar

Peri Bacalar覺 Tarihi

Peri bacalar覺n覺n has覺l olmas覺ndaki en b羹y羹k pay sahibinin kaskete benzer ta k羹tleleri olduu s繹ylenir. Bu k羹tlelerin par癟alar覺 bu yap覺lar覺n bulunduu arazi yap覺s覺ndan daha serttir. Bu durum silindir eklinde y羹kselen ve daha dayan覺ks覺z olan g繹vdenin muhafaza edilmesini salar. Peri bacalar覺n覺n g繹vdesi tektonik ta, volkanik k羹l ve t羹ften; kasketvari b繹l羹m羹 ise proklastik kaya癟 ve lahit gibi kat覺 ve dayanma g羹c羹 son derece y羹ksek kayalardan var olur. Bu nedenle sert bal覺klar, geometrik ana g繹vde kabuunun doal d覺 kuvvet hasar覺na kar覺 daha g羹癟l羹 olmas覺n覺 salar. Dolay覺s覺yla bacalar覺n varl覺覺 ve ayakta durmas覺 apkalar覺n sahip olduu hasar覺 繹teleme yeteneine bal覺d覺r.

peri bacalar覺
Peri Bacalar覺 Hangi Kaya癟lardan Olumutur?

G繹vde k覺sm覺 t羹fit, volkanik k羹l ve magmatik kaya癟; apka k覺sm覺 ise lav p羹sk羹rmesi ile a癟覺a 癟覺kan cams覺 materyal ve lahit gibi maddelerin birleiminden varl覺k kazanm覺t覺r. Ayn覺 zamanda minerallerden oluan killer, kumta覺, algomera gibi jeolojik kaya癟lar da peribacalar覺n覺n var olmas覺nda s繹z sahibidir. Kil ve kalsiyumun kar覺覺m覺yla v羹cut bulan yeil renkli marn isimli kaya癟 t羹r羹 de peribacalar覺n覺 yarat覺r.

Para Bacalar覺 Ad覺 Nereden Gelir?

Peribacalar覺n覺n isminin nereden geldii konusunda 癟eitli hikayeler anlat覺l覺r. Dolay覺s覺yla bize de peribacalar覺 ile ilgili efsanevi ve yer yer m羹stehzi 繹yk羹lerden birini se癟mek kal覺r. imdi zihin bulan覺kl覺覺 yaratmayan bu anlat覺lardan en bilineni 羹zerine biz de h羹lasa -繹zet- ge癟elim:

Kulaktan kulaa yay覺lan hikayelere g繹re G繹reme b繹lgesindeki bir k繹yde gen癟 bir adam yaarm覺. Gen癟 adam bacalar覺n olduu b繹lgeye muhtelif 羹r羹nler eker ve bacalar覺n i癟ini oyarak farkl覺 ekiller yaparm覺. Daha sonra da bu oyuksal ekillere kular yumurtalar覺n覺 emanet edermi. Gel zaman git zaman peribacalar覺n覺n olduu b繹lge o d繹nemde bolluun ve bereketin sembol羹 haline gelmi.

Ancak gen癟 adam yalanm覺 ve ektii 羹r羹nler ile eskisi kadar ilgilenemez olmu. Hasata gittiinde peribacalar覺n覺n olduu b繹lgede yorgunluktan yere d羹m羹. Ard覺ndan haline 羹z羹lm羹 ve bir a覺t yakm覺. K覺sa bir s羹renin ard覺ndan adam覺n konuland覺覺 yere periler gelmi ve perilerin g羹rb羹z ateli mealeleri varm覺. Bu andan itibaren periler, ekinleri ve 羹z羹mleri toplayarak yal覺 adama yard覺mc覺 olmular. Yal覺 adam 繹nce t羹m bunlar覺n mesnetsiz bir sanr覺dan ibaret olduunu tahayy羹l etmi. Ancak ayn覺 tabiat羹st羹 varl覺klar her g羹n metazori de olsa adama yard覺m etmeyi s羹rd羹rm羹.

K繹y sakinleri, yal覺 adam覺n tek ba覺na bu kadar ii ger癟ekletirmesinin imkans覺z olduunu d羹羹nm羹. 襤htiyar adam, perilerin yard覺m ettiini dile getirse de hi癟 kimse bu anlat覺lanlara inanmam覺. Periler de ihtiyar adam 繹ld羹kten sonra ortal覺kta dolamam覺 ve sonsuza kadar gizlenmek i癟in ant i癟miler.

Haftal覺kG羹nl羹k sitemizin Corafya men羹s羹ne g繹z atarak dier corafi konular hakk覺nda bilgiler edinebilirsiniz.

Bir cevap yaz覺n

E-posta hesab覺n覺z yay覺mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile iaretlenmilerdir